Η επόμενη μέρα της εξόδου της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ: Η περίπτωση ενός βασικού εισοδήματος

Ας το παραδεχτούμε:  μακράν από το να προστατέψουν την Ελλάδα από τη χρεωκοπία, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αρνούνται το απλό γεγονός ότι η Ελλάδα είναι ήδη μία χρεωκοπημένη χώρα.  Το Ελληνικό κράτος δεν μπορεί να πληρώσει τους προμηθευτές των νοσοκομείων, καθυστερεί την επιστροφή Φ.Π.Α. κι ακόμη και η Τράπεζα της Ελλάδος τυπώνει ευρώ για να σώσει τις αφερέγγυες τράπεζες.

Τώρα είναι η ώρα για μια ρεαλιστική διάγνωση:  αν κάτι μπορεί να βοηθήσει την Ελλάδα, να διατηρήσει την οικονομία της, μία χρεωκοπία θα ήταν σίγουρα το πρώτο βήμα.  Το να φύγει η χώρα από την Ευρωζώνη θα ήταν το δεύτερο.  Αν χρειαστεί, το προσωρινό τύπωμα χρήματος που θα καλύψει το δημοσιονομικό κενό θα ήταν το τρίτο.

Αυτά τα τρία απλά πράγματα θα ανακούφιζαν τους Έλληνες πολίτες από την πληρωμή ενός απεχθούς χρέους μέσω φόρων, θα οδηγούσαν στην υποτίμηση της νέας δραχμής αυξάνοντας την ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής οικονομίας.  Στο τέλος, θα αντιμετωπιζόταν η οικονομική ύφεση.

Εννοώ θεωρητικά.  Πρακτικά, ξέρω πως τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα και πως αυτά τα τρία βήματα δημιουργούν πολλά ερωτήματα και δεν θα λύσουν όλα τα προβλήματα με κάποιον μαγικό τρόπο.  Οπότε τι καλύτερο μπορούμε να κάνουμε;  Πώς μπορούμε να χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον για την Ελλάδα πέραν από τη λύση της χρεωκοπίας;  Πώς μπορεί κάτι τέτοιο να επιτευχθεί με τρόπο προοδευτικό και επιθυμητό;

Δεν είμαι Έλληνας ούτε ζω εκεί.  Μολαταύτα, έχοντας διαβάσει πολύ και έχοντας συζητήσει με Έλληνες, πιστεύω πως έχω μία καθαρή εικόνα του τί συμβαίνει εκεί.  Κι έχω σκεφτεί ένα μέρος της λύσης…

Κρίση πίστης

Αισθάνομαι ότι αυτό που χρειάζεται περισσότερο η Ελλάδα είναι κάτι παραπάνω από οικονομικά μέτρα. Το πιο πολύτιμο πράγμα που έχει χάσει η Ελλάδα αυτά τα τελευταία χρόνια είναι η πίστη. Η πίστη στον εαυτό της, η πίστη απέναντι στους άλλους πολίτες, στους γείτονες, η πίστη στο μέλλον, για να μην αναφέρω την πίστη στους πολιτικούς.

Αυτό πρέπει να διορθωθεί, αλλά κάτι τέτοιο βασίζεται στα θέματα της οικονομίας.  Δεν μπορείς να ζητάς από τους ανθρώπους να εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον τη στιγμή που υποφέρουν από την οικονομική πίεση.  Όταν είσαι τόσο φτωχός που δεν μπορείς να ταϊσεις τα παιδιά σου, έννοιες όπως η ηθική, η κοινή λογική ή η υπηκοότητα γίνονται έννοιες σχετικές.  Είναι ανθρώπινο, σωστά;

Επιπροσθέτως, η εμπιστοσύνη δεν μπορεί να εδραιωθεί όταν οι άνθρωποι αισθάνονται άνισοι μεταξύ τους.  Μελέτες (κυρίως Γαλλικές) αποδεικνύουν αυτό το σημείο:  όσο πιο άνισα κατανεμημένη είναι η οικονομική ευρωστία, τόσο οι άνθρωποι αισθάνονται φθόνο και αρνούνται να παίξουν σύμφωνα με τους κανόνες.  Θα προσπαθήσουν να επωφεληθούν του συστήματος όσο αισθάνονται ότι το κάνουν και οι άλλοι.

Οπότε, η Ελλάδα δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια της αν ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο δεν είναι γραμμένο δημοκρατικά. Ἐνα τέτοιο συμβόλαιο θα πρέπει να στηρίζεται στην ισότητα.

Το σενάριο του βασικού εισοδήματος

Δεν έχω κάποιο μαγικό ραβδί, αλλά υπάρχει μια ιδέα που κυκλοφορεί εδώ στην Γαλλία, αλλά και άλλες χώρες επίσης:  αυτή του εξασφαλισμένου βασικού εισοδήματος.  Τί είναι αυτό;  Βασικά αυτή η θεωρία βασίζεται στην απόδοση σε κάθε πολίτη μίας μηνιαίας καταβολής χρημάτων.  Για παράδειγμα 250 ευρώ για κάθε Έλληνα (αυτό θα πρέπει να διαπραγματευτεί μέσω δημοκρατικών διαδικασιών).  Περισσότερα από το wikipedia:

Το εξασφαλισμένο βασικό εισόδημα αποτελεί ένα προτεινόμενο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, το οποίο παρέχει τακτικά στο πολίτη ένα ποσό από χρήματα. (…) Πέραν από την προυπόθεση της υπηκοότητας, ένα τέτοιο σύστημα δεν απαιτεί κάποιον παραπάνω όρο. Επιπροσθέτως, δεν υπάρχει κάποιος αξιοκρατικός έλεγχος σχετικός με τα περιουσιακά στοιχεία. Τόσο οι πλουσιότεροι, όσο και οι φτωχότεροι των πολιτών θα το λαμβάνουν.

Με άλλα λόγια, αν κερδίζεις κάποιο μισθό, παίρνεις επίσης κι ένα βασικό εισόδημα.  Αυτή η λεπτομέρεια είναι ουσιαστική:  προσφέρει κίνητρο για εργασία πέραν του βασικού εισοδήματος.  Φυσικά οι πλούσιοι θα πληρώσουν για το βασικό εισόδημα μέσω της φορολογίας.

Το αντίστοιχο της πολιτικής του εξασφαλισμένου βασικού εισοδήματος, θα ήταν η διακοπή των περισσότερων ισχυόντων κοινωνικών παροχών και (τουλάχιστον) η μείωση των συντάξιμων παροχών, όσο και των διευκολύνσεων ανεργίας, έχοντας ως συνέπεια τον περιορισμό της κρατικής παρέμβασης στα διαχειριστικά βάρυ και τη γραφειοκρατία. Επίσης, κάτι τέτοιο θα εισήγαγε μεγάλες διαφοροποιήσεις σχετικές με την απλοποίηση του ελληνικού δημοσιονομικού συστήματος, κάτι σαν μια προοδευτική φορολογία. Τον επίπεδο φόρο (Flat Tax).

Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίση χρέους, και εγώ προτείνω περισσότερες δαπάνες;

Χμμμ… ναί και όχι.  Από τη μία πλευρά ναί, η Ελλάδα χρειάζεται κίνητρο, από την άλλη πλευρά, το βασικό εισόδημα θα πηγάζει εν μέρει από την διακίνηση ήδη υπαρχόντων κεφαλαίων, χωρίς να αυξάνει κατ’ αυτόν τον τρόπο τον προϋπολογισμό του κράτους, αλλά μάλλον κάνοντας το αποτελεσματικότερο.

Βεβαίως δεν είμαι ειδικός στην Ελληνική οικονομία και δεν έχω την παραμικρή ιδέα για τι αριθμούς μιλάμε.  Αλλά αν σκεφτούμε ότι μία χρεωκοπία θα βοηθούσε, η Κεντρική Τράπεζα θα έκανε τα υπόλοιπα.

Όντως, ας μη ξεχνάμε ότι εγκαταλείποντας την ευρωζώνη, η Ελλάδα θα μπορούσε να ζητήσει από την κεντρική της τράπεζα να τυπώσει χαρτονομίσματα και να χρηματοδοτήσει αυτό το μέτρο. Γνωρίζω ότι αυτό αποτελεί ένα λογικό θέμα για πολλούς οικονομολόγους, αλλά πριν μου παρουσιάσετε διάφορα επιχειρήματα ανάλογα με την υπόθεση της Weimar (γνωστό παράδειγμα των οικονομολόγων σε περιπτώσεις υπερπληθωρισμού) σκεφτείτε ότι η Ελλάδα πάσχει εδώ και δύο χρόνια από την αναξιοπιστία των πολιτών στην ρευστότητα των τραπεζών. Επομένως τη δεδομένη χρονική στιγμή, ο αποπληθωρισμός αποτελεί μεγαλύτερο κίνδυνο, από τον πληθωρισμό. Η παραγωγή έχει μειωθεί αισθητά, όχι εξαιτίας της έλλειψης εργατικών παραγόντων, αλλά λόγω της έλλειψης χρημάτων.

Και τουλάχιστον, μια φορά στην ιστορία, μια κεντρική τράπεζα θα συμπεριφερθεί εξυπηρετώντας πραγματικά τα συμφέροντα των Πολιτών και όχι μόνο των τραπεζών και της Πολιτείας.

Και παρά το γεγονός ότι θα προκύψει πληθωρισμός, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι παρέχοντας ένα βασικό εισόδημα σε όλους, στην ουσία είναι σαν να αποζημιώνουμε τους φτωχότερους από μια υποθετική ζημία της αγοραστικής δύναμης. Επιπροσθέτως σε μια περίπτωση, στην οποία η πολιτεία δεν καταφέρει να συγκεντρώσει τους φόρους όπως θα έπρεπε, ο “οικονομικά καθοδηγούμενος” πληθωρισμός, είναι στην ουσία άλλος ένας τρόπος να φορολογηθούν και να χρηματοδοτηθούν οι δημόσιες δαπάνες. Όσο όλοι λοιπόν, μπορούν πράγματι να επωφεληθούν από τα χρήματα που θα τυπωθούν (και όχι μόνο για παράδειγμα οι δημόσιοι υπάλληλοι), νομίζω ότι μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι αυτός ο ισχυρισμός είναι σωστός.

Η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως νέα ελπίδα

Το γνωρίζω, αυτό ακούγεται ουτοπικό. Αλλά αυτή είναι μια πολύ σοβαρή πρόταση που υποστηρίζα εδώ στη Γαλλία, για αρκετά χρόνια τώρα.

Και δεν είμαι ο μόνος υποστηρίζοντας την ιδέα. Για πολλά χρόνια, οι οικονομολόγοι εργάζονται σκληρά και υπερασπίζονται μια τέτοια ιδέα (κάποιοι από αυτούς, όπως ο James Tobin, έχουν βραβευτεί με Nobel). Μερικές χώρες ακόμα, όπως ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έχουν πειραματιστεί πάνω σε ένα τέτοιο σύστημα. Σε ευρύτερη κλίμακα, η Βραζιλία επίσης εισήγαγε μια πολιτική εγγυημένου βασικού εισοδήματος, την επονομαζόμενη Bolsa Familia (Family Grant – Οικογενειακή Παροχή). Εαν είστε ακόμα περίεργοι, σας συνιστώ να διαβάσετε μερικές διατριβές σχετικές με αυτά τα πειράματα: οι ερευνητές έβγαλαν σπουδαία πορίσματα, όχι μόνο σχετικά με την οικονομία, αλλά και με την Εκπαίδευση, την υγεία και τα θέματα ασφαλείας.

Άνθρωποι συνέχεια μου λένε “Οι άνθρωποι δεν θα έχουν τη θέληση να δουλέψουν!” Και εγώ απαντώ: “Φυσικά, οι άλλοι θα έχουν! Εσύ όμως όχι, έτσι δεν είναι;” Μόνο μια φορά μέσα σε δύο χρόνια, ένας άνθρωπος παραδέχτηκε σε μένα, ότι θα ξεκουραστεί λίγο πριν επιστρέψει ξανά στη δουλειά του. Λοιπόν, εσύ; Είσαι διατεθειμένος να σταματήσεις να δουλεύεις; Ή μήπως προσπαθείς να βρεις κάποιον τρόπο να αποκτήσεις πλούτο, σύμφωνα με τις δικές σου αρχές και πεποιθήσεις; Και αν σκέφτεσαι έτσι, δεν νομίζεις ότι είναι καλή ιδέα να επιτρέψεις μια τέτοια ενέργεια στο καθένα;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ένα βασικό εισόδημα είναι μια καλή λύση, εξετάζοντας το ζήτημα από την σκοπιά της έσχατης ένδειας, της καλύτερης διανομής του πλούτου, της αντιστροφής της διαπραγματευτικής δύναμης στην κοινωνία και της αναγνώρισης ως μια μη παραγωγική οικονομία. Σας προτείνω να διαβάσετε αυτό το κείμενο  εάν θέλετε να κατανοήσετε περισσότερα σχετικά με την όψη της κοινωνίας, πίσω από αυτή την πρόταση.

Και πάλι, γνωρίζω πως ακούγεται τρελό, ουτοπικό ή οτιδήποτε άλλο περνάει από το μυαλό σας.  Αλλά δεν χρειάζεται η Ελλάδα μία νέα ελπίδα;  Δεν χρειάζονται όλοι οι άνθρωποι ανά τον κόσμο ένα όνειρο;  Τουλάχιστον το δικό μου είναι ως προς το τεχνικό κομμάτι εφικτό.  Βασίζεται σε εσάς το αν θα το υιοθετήσετε και θα το κάνετε πραγματικότητα.


Creative Commons BY-SA – available in english here
Author : Stanislas Jourdan, a French independant Journalist & Blogger, previously working at La Tribune and OWNI.
Contributors & translators : Bill Xenos – @billxe, Vangelis Margaritis, Glenn Y. Rolland – @glenux … and dozen other anonymous !

Cet article a été publié dans Uncategorized. Bookmarker le permalien. Laisser un commentaire ou faire un trackback : URL de trackback.

Laisser un commentaire

Votre e-mail ne sera jamais publié ni communiqué. Les champs obligatoires sont indiqués par *

*
*

Vous pouvez utiliser ces balises et attributs HTML : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>